Verdieping

Een woud aan chemische mogelijkheden voor nieuwe batterijen

2026-04-21T11:28:00+01:00 Ruben Boot

De ultieme batterij is duurzaam, betaalbaar, recyclebaar en bestaat uit zo min mogelijk kritieke materialen. En wordt het liefst in Europa geproduceerd. Voor onderzoekers is er meer dan genoeg werk aan de winkel. ‘In principe zijn er talloze elementen in het periodiek systeem waarmee je een batterij kunt maken.’

'Ik wil technologie inzetten om sensaties te creëren die wij als mens nodig hebben'

2026-04-21T09:52:00+01:00 Esther Thole

Danqing Liu zet haar brede expertise in om materialen te ontwikkelen die onze zintuigelijke ervaring veel gevarieerder maakt. 'In onze digitale wereld wordt het steeds belangrijker dat we iets fysiek kunnen aanraken.'

Vertakte tetraethers verklappen oud klimaat

2026-04-15T09:25:00+01:00 Niels Olfert

Francien Peterse, universitair hoofddocent geochemie aan de Universiteit Utrecht, krijgt dit jaar de John Hayes prijs van de Geochemical Society. Ze krijgt de prijs voor haar methodes om het vroegere klimaat op aarde te reconstrueren aan de hand van oeroude, microbiële biomarkers.

Nikkelslurpers en zinkvreters

2026-04-08T08:41:00+01:00 Bruno van Wayenburg

Hyperaccumulatoren, planten die zware metalen opnemen, zijn interessant voor het reinigen van vervuilde bodems. In Wageningen bezocht C2W | Mens & Molecule een klimaatkamer vol met deze bijzondere planten.

Stof uit slijtende banden gaat mogelijk in de ban

2026-03-17T10:54:00+00:00 Marga van Zundert

In de VS loopt nu een rechtszaak waarbij vissers en milieuorganisaties tegenover bandenfabrikanten staan om een verbod af te dwingen op 6PPD, een veelgebruikt additief. De uitspraak wordt in mei verwacht. In de EU werken ondertussen het Nederlandse RIVM en het Oostenrijkse milieu-instituut UBA aan een ban.

Voorbij de lens

2026-03-10T13:59:00+00:00 Ruben Boot

Superresolutie-microscopie technieken gaan voorbij aan de fundamentele grenzen van de lens. Carlas Smith onderzoekt aan de TU Delft waar de daadwerkelijke ondergrens ligt – om deze vervolgens te verleggen.

Gapend laboratoriumgat opgevuld met nieuw graduaat

2026-03-09T11:03:00+00:00 Daniël Linzel

Drie hogescholen in Vlaanderen combineerden hun krachten en zetten een nieuwe graduaatopleiding op voor laboratoriumassistenten. De opleiding laboratoriumassistentie bouwt verder op de vroegere graduaatsopleidingen biotechnologie en chemie.

‘De industrie kan niet zonder échte analytisch scheikundigen’

2026-03-06T10:00:00+00:00 Senne Starckx

Bedrijven lossen het tekort aan analytisch scheikundigen onder meer op via automatisering. ‘Dat is de nieuwste ontwikkeling in ons vakgebied’, zegt chromatografie-expert Gert Desmet. ‘Het zal de job van analytisch scheikundigen aantrekkelijker maken.’

Interviews

'Ik wil technologie inzetten om sensaties te creëren die wij als mens nodig hebben'
‘De industrie kan niet zonder échte analytisch scheikundigen’
‘Als je een tumorcel begrijpt, kun je die opnieuw bedraden’
‘We investeren de opbrengst van onze industriële samenwerkingen opnieuw in ons onderzoek’
‘Die competitieve sfeer vond ik helemaal niets’
‘Prioriteren is het sleutelwoord’
’Deze reactie is zó bloody obvious’
‘Onze AI-systemen zijn geen ondoorzichtige dozen’
‘Wij hebben al veel bedrijven uit de valley of death gered’
‘Ga je geen PhD doen? Je vergooit je carrière’

Meer interviews

Van hobbyproject tot hoogwaardig gereedschap

2026-03-05T17:26:00+00:00 Jacqueline van Gool

Met 3D-printers maak je op betaalbare wijze geavanceerde apparatuur op maat. Niet alleen door onderdelen en componenten geheel naar eigen wens te printen, maar ook door de printer zelf om te bouwen tot labrobot. ‘Vroeger bouwden onderzoekers ook zelf de apparatuur voor hun experimenten.’

Start-ups: ‘Conservatieve houding chemische industrie vormt hinderpaal’

2026-03-04T11:01:00+00:00 Renée Canrinus-Moezelaar

Volgens verschillende start-ups is de gevestigde chemische industrie te conservatief. ‘Ik begrijp dat grote bedrijven groot denken, maar ze moeten ook realistisch zijn.’

‘Als je een tumorcel begrijpt, kun je die opnieuw bedraden’

2026-02-11T14:54:00+00:00 Marga van Zundert

Nog altijd is de rol van veel van onze genen onduidelijk. Voor geneticus Thijn Brummelkamp (NKI) een ware uitdaging, zeker nu de eiwitcode is gekraakt. ‘Het onderzoek zal enorm versnellen. We gaan zoveel meer leren over wat er misgaat in kankercellen en over hoe je daarop kunt ingrijpen.’

Bakken en brouwen in bruisende proefkeuken

2026-02-10T12:34:00+00:00 Jacqueline van Gool

In het nieuwe onderzoekscentrum van dsm-firmenich in Delft wordt op grote èn kleine schaal gewerkt aan innovatieve ingrediënten voor voedingsproducten. ’Voor de oplossing moet je naar de hele receptuur kijken.’

Eiwit voor eiwit meten

2026-02-10T07:32:00+00:00 Ruben Boot

Het blijft lastig om de precieze structuur van een individueel eiwit, inclusief kleine zijketens en modificaties te achterhalen. Single-molecule protein analysis kan dat veranderen en daarvoor zijn verschillende technieken in opkomst. ’Het voelt nog een beetje als het Wilde Westen.’

Early-career chemici willen meer vertrouwen en minder bureaucratie

2026-01-28T07:49:00+00:00 Jan-Willem Toering

Afgelopen zomer vond de eerste Next Generation Leaders in Dutch Chemistry Summit plaats in het Lorentz Center in Leiden. Tijdens deze vijfdaagse bijeenkomst werkte een cohort early-career chemici (NXTGN25) uit wetenschap en industrie aan een gedeelde visie voor de toekomst van chemie in Nederland. Dat resulteerde in een gezamenlijke paper, ...

Hypotheses op glad ijs

2026-01-23T13:08:00+00:00 Renée Canrinus-Moezelaar

IJs-onderzoekers proberen de geheimen van ijs te ontrafelen om tegelijk sporters én de wereld vooruit te helpen. ’IJs is zo ongeveer het gladste materiaal dat we kennen, maar we weten nog steeds niet helemaal precies hoe dat komt.’

Continue vinger aan de pols

2025-12-16T17:58:00+00:00 Ruben Boot

Door acute ontstekingsziekten kan het afweersysteem zo heftig ontregeld raken, dat er in korte tijd een levensbedreigende situatie kan ontstaan. ‘Met een sensor die aangeeft wanneer we welke medicijnen moeten toedienen, kunnen we levens redden.’

‘We investeren de opbrengst van onze industriële samenwerkingen opnieuw in ons onderzoek’

2025-12-16T15:43:00+00:00 Senne Starckx

De Leuvense gistexpert Kevin Verstrepen is meer dan een ‘bierprofessor’. Via precisiefermentatie bouwt zijn team gisten om tot microbiële productiefaciliteiten die allerlei stoffen op een meer duurzame manier vervaardigen. ‘De eindproducten zijn honderd procent dezelfde als zoals ze nu worden gemaakt.’

Het blauwe goud wordt steeds kostbaarder

2025-12-12T10:22:00+00:00 Jacqueline van Gool

Water is voor de industrie essentieel als procesmedium, reagens en om te koelen of verwarmen. Tegelijkertijd staat de beschikbaarheid van water onder druk en nemen de kosten toe. Industriële clusters zetten in op meer hergebruik en onderlinge samenwerking.

Meer verdieping

Historiek

Lindy-effect verklaart conservatieve houding metallurgie
Centraal Laboratorium: Bakermat van de reactorkunde
Stapsgewijs van kippenei naar AI-structuur
Elastomeren: Van tropische rariteit tot gewilde materialen
De thermoplasten: een muzikale geschiedenis
Het Concerthuis: Bron van ideeën
Van bakeliet tot composiet
1924: Startschot voor de golfmechanica
De hand van de meester
Vitamine B12: een synthetisch huzarenstuk

Meer historische verhalen

Onderwijs

Gapend laboratoriumgat opgevuld met nieuw graduaat
Nieuwe bachelor Green Chemistry in Emmen
Professioneel doctoraat mikt op directe impact
Mbo als motor voor innovatie
Van de boeken naar de praktijk
Als je in de knel komt
Twents team wint Nederlandse Onderwijs Premie met innovatief chemie-onderwijs
Puzzels maken chemie tastbaar
Fermenteren kun je leren
Bèta Tournament 2025: De winnaars

Meer onderwijs

Dossiers

Dossier: de sneaker
Sportief en stoer, maar zacht voor je voeten. De sneaker dankt zijn bestaan aan de reactie van zwavel met latex uit de rubberboom. Dat zorgde voor de komst van stevig, elastisch en bijna geruisloos rubber, ideaal voor een sportzool. Met gemiddeld 65 onderdelen en tien verschillende soorten vaak synthetische materialen vormen sneakers helaas ook een grote afvalhoop.
Dossier: anammox
Het begon rond 1990 met een opmerkelijke observatie in een proefwaterzuivering van Gist-Brocades, waar door een onbekend proces stikstofgas werd gevormd. Pas na jaren van volhardend experimenteren door onderzoeksgroepen in Delft en Nijmegen kwamen de eerste anammox-bacteriën in beeld.
Dossier: Cannabis
Cannabisproducten kunnen verlichting brengen bij uiteenlopende aandoeningen en symptomen. Maar gecontroleerd gebruik blijft belangrijk.
Dossier: Zweedse elementen
In dit dossier lees je over de ontdekking, de toepassingen en de uitdagingen van het scheiden van een groep zeldzame aardmetalen die in Zweden zijn ontdekt.
Dossier: Zeolieten
In dit dossier lees je over zeolieten: een speeltuin voor chemici. De industrie gebruikt synthetische zeolieten als ionenwisselaars, katalysators en adsorbens, maar nu we zoeken naar andere grondstoffen, hebben we ook andere zeolieten nodig.
Dossier: Kweekvlees
Eén gram koeienspier, duizenden hamburgers: kweekvlees is misschien wel de meest ambitieuze en kansrijke vleesopvolger van allemaal. De voordelen ten opzichte van de bio-industrie zijn in potentie enorm, maar heeft de consument er ook trek in?
Dossier: Celcyclus
Celdeling klinkt zo simpel. Toch is dit een van de meest fundamentele moleculair-biologische processen.
Dossier: Supervezels
Kevlar, Dyneema, Twaron, Vectran, Zylon, Tenax: de wereld van de supervezels staat bol van de hippe merknamen. Daarachter gaat meer dan een halve eeuw chemische innovatie schuil.
Dossier: Leer
In dit dossier gaan we in op de productie, de milieu-impact en de mogelijke alternatieven voor leer.
Dossier: Aardolie
Meer chemie met minder uitstoot
Dossier: Vuur
Wat is vuur eigenlijk precies? Hoe werken vlammen? Wat geeft vlammen hun kleur? Hoe kun je zorgen dat dingen niet te snel vlamvatten?
Dossier: Koffie
Zonder een kopje koffie aan de dag beginnen is voor veel mensen absoluut ondenkbaar. Dit dossier vertelt je van alles over koffie.
Dossier: Kristallen
Kristallen zijn meer dan mooie gekleurde stenen. Sterker nog, veel gekleurde stenen zijn niet eens kristallen.
Dossier: Groene chemie
Bij chemici is er geen gebrek aan inspiratie voor innovaties die gebruikmaken van elektriciteit, katalysatoren en alternatieve grondstoffen.
Dossier: Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie zal het (bio)chemisch onderzoek ingrijpend veranderen, als het aan de talloze initiatieven van de laatste jaren ligt.
Dossier: Fotofarmacologie
Fotoactiveerbare moleculen beginnen terrein te winnen binnen de farmacologie. Het zijn handige tools in de zoektocht naar nieuwe targets voor therapeutische interventie, maar ook de basis voor een innovatieve therapie bij kanker.
Dossier: Elektrochemie
Elektrochemie is zowel letterlijk als figuurlijk een van de spannendste vormen van chemie, niet alleen vanwege de elektrische spanning, maar ook vanwege de diverse vormen waarin het zich manifesteert.