‘De klimaatcrisis komt eraan, maar niemand in de voedingsindustrie doet klaarblijkelijk iets’, begint Lieve Hoflack, medeoprichter van Calidris Bio. ‘Terwijl dat juist zo hard nodig is. Ons mondiale voedselsysteem —van de boer tot aan de verwerkende industrie — neemt namelijk maar liefst dertig procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen voor zijn rekening. Dat in combinatie met een alsmaar groeiende wereldbevolking die vlees wil, maakt dat het probleem alleen maar erger wordt. Dus wij dachten: we moeten zelf een goede én duurzame eiwitbron op de markt proberen te zetten.’ 

‘Ons product heeft doorgaans een crude protein content van meer dan tachtig procent’

Brecht Vanlerberghe

Die bron is CDRIS, een afkorting van de naam van de start-up, die weer vernoemd is naar Calidris, een geslacht van kleine waadvogels bij de Noordzee. Die vogels voeden zich met microbiële biofilms die rijk zijn aan hoogwaardig eiwit. En dat eiwit werd weer de inspiratiebron voor CDRIS. 

Koolstof-negatief 

Hoflack en haar collega’s gebruiken dus ook dergelijke bacteriën, maar houden de details nog even voor zichzelf. Niet geheim is de beoogde, bijzondere productietechnologie. Dat moet namelijk een synergie worden tussen klassieke fermentatie, zoals bij bierbrouwen, en carbon capture and utilization (CCU) maar dan toegepast op micro-organismen. In de praktijk betekent dit dat de bacterie niet wordt gevoed met suikers, maar met een vloeibare C1-feedstock, een product van de reactie tussen CO₂ en (groene) waterstof. Het is dus zelfs in potentie een koolstof-negatief proces; er verdwijnt CO₂ uit de lucht. 

‘Je kunt het zien als een soep’, legt Hoflack uit. ‘We voeren de feedstock aan ons micro-organisme en dat groeit op totdat die soep dik is van het eiwit.’ Vervolgens wordt het medium geoogst en gedroogd. ‘Het lijkt wel een beetje op melkpoeder, maar dan met een veel hoger eiwitgehalte’, zegt Brecht Vanlerberghe, medeoprichter van Calidris Bio. ‘Ons product heeft doorgaans een crude protein content van meer dan tachtig procent. Voor zover we weten doet geen enkel product dat is gebaseerd op biomassa fermentatie het beter.’ 

Op dit moment wordt de feedstock nog extern aangekocht. Hoflack: ‘Maar op termijn hopen we die te koppelen aan CCU. Daarover hebben we een patentaanvraag lopen.’ Bovendien moeten de bioreactoren van Calidris Bio een gesloten systeem gaan vormen. ‘Er kunnen dan geen voedingsstoffen naar het milieu lekken, zoals bij gewassen wel gebeurt’, zegt Hoflack. ‘Het water dat we gebruiken gaat deels in ons product zitten en wordt, in een toekomstige productiefabriek, voor de rest gerecupereerd.’ 

Hypoallergeen 

Helaas bleek duurzaamheid alleen niet genoeg om de markt te overtuigen, zo ondervonden Hoflack en Vanlerberghe bij de start van de onderneming, zo’n zeven jaar geleden. Destijds werkten ze beide in de opschalingindustrie. ‘Door de economische crisis, oorlogen en, helaas, ook wat gewenning aan klimaatverandering is het belang van sustainability wat op de achtergrond geraakt.’ 

En dus legt Calidris Bio sinds een paar jaar een nieuwe focus. ‘We hebben de functionele eigenschappen van CDRIS onderzocht. Het eiwit is hypoallergeen [getest in allergische honden, red.] en het presteerde bij smaakpanels erg goed in onder meer smoothies, chocolademousse, 3D-geprinte “vis” en hybride-vlees’, vertelt Hoflack. ‘De meeste plantaardige eiwitten hebben daarvoor niet de juiste structuur qua emulgeren en geleren’, vult Vanlerberghe aan.  

‘Als we opschalen naar nog veel grotere volumes, kunnen we doorsijpelen naar markten waar prijs de belangrijkste factor is’

Lieve Hoflack 

Momenteel is de labfaciliteit ondergebracht in de BlueChem-incubator in Antwerpen. De productie vindt plaats bij een partner die nu batches van zo’n 400 kilogram produceert, maar het team hoopt snel richting volle vrachtwagens te gaan. En dat is op dit moment voornamelijk nog voor de huisdiervoedingsindustrie. ‘Daar is de bereidheid om hogere prijzen te betalen’, legt Hoflack uit. ‘Maar als we uiteindelijk opschalen naar nog veel grotere volumes, kunnen we toch doorsijpelen naar markten waar prijs de belangrijkste factor is. De humane novel food -procedure is logischerwijs erg kritisch, omdat de producten veilig moeten zijn; als er één product op de markt komt waar iets mee mis is, krijgt de hele sector een flinke deuk.’  

Balans  

De uiteindelijke missie van Calidris Bio is om koolstofnegativiteit te brengen in de voedingsindustrie. ‘Want dan pas maak je daadwerkelijk impact’, geeft Hoflack aan. Zelf doet het team er ook alles aan om een nóg betere carbon footprint te krijgen. ‘Dat willen we doen door bijvoorbeeld volledig met groene energie te werken. Dat is nu nog niet het geval.’ Vanlerberghe vult aan: ‘Ook willen we het proces dermate efficiënt maken dat we ook minder energie gebruiken én minder chemicaliën nodig hebben om de installaties na een batch te reinigen. En natuurlijk willen we samenwerken met partners die grondstoffen leveren met een nog lagere footprint.’ 

We zitten momenteel midden in de zogenoemde eiwittransitie; de overgang van dierlijke naar meer plantaardige (en microbiële) eiwitten. Je zou zelfs kunnen spreken van een ‘cellulaire landbouwrevolutie’. Ziet Calidris Bio dit inderdaad als dé toekomst van voeding? ‘Ik denk dat het een balans moet worden’, geeft Hoflack aan. ‘Deels zal er altijd vlees blijven, maar dan wel flink aangevuld met plantaardige alternatieven. Onze rol is om aan te tonen dat het écht op grote schaal kan.’