Dat we met z’n allen ontzettend veel plastic en kleding produceren, consumeren en weggooien is duidelijk. Maar wat doen we vervolgens met die gigantische berg afval?  ‘Voor hoogwaardige kunststoffen, zoals PE of PET, zijn er goede manieren om te recyclen’, zegt Jan Jaap Folmer, CEO en medeoprichter van start-up UPPACT in Delfzijl. ‘Maar in zo’n 70 procent van het plastic en textiel belandt helaas op vuilnisbelten of in de verbrandingsoven. Dat komt vooral doordat het in de meeste gevallen lastig is afval te scheiden, sorteren en vervolgens geschikt te maken voor hergebruik.’ 

Wat nou als je dit schijnbaar onbruikbare afval niet langer probeert te scheiden, maar juist gaat mengen? En dan zodanig dat er een nagenoeg homogene massa ontstaat waaruit je wel hoogwaardige bouwmaterialen kunt maken? Dat is precies wat UPPACT met haar gepatenteerde mixer-melter doet. Folmer: ‘We waren verrast hoe efficiënt dit UnWasting, zoals we het noemen, in de praktijk werkt.’ 

Plasticiteit 

Het smelten en mengen van plastic afval gebeurt vaker, maar bestaande machines zijn volgens Folmer vaak inefficiënt. ‘Ze doen dat vooral op basis van één specifieke temperatuur. Dat is niet optimaal, omdat verschillende plastics uiteenlopende smeltpunten hebben. Bij 200 graden Celsius kan de ene soort al verbranden of degraderen, terwijl een andere soort nog nauwelijks vloeibaar is. Hierdoor mengt het geheel niet goed.’ 

‘Onder specifieke druk en frictie vertonen verschillende polymeren vergelijkbaar gedrag’

Jan Jaap Folmer 

Met de UnWastor gooit UPPACT het over een compleet andere boeg. ‘Wij mengen niet op basis van temperatuur maar op basis van eenzelfde plasticiteit van de verschillende materialen. Onder specifieke druk en frictie vertonen verschillende polymeren een vergelijkbaar gedrag. Hierdoor verloopt het mengproces zeer stabiel en verkrijgen we een consistente substantie.’ 

Deze substantie wordt vervolgens via een extruder in de vorm van palen en planken geperst. ‘Zaag je de plank door, dan zie je een mooi egaal snijvlak zonder sporen van de verschillende materialen waaruit dit bestaat,’ zegt Folmer. ‘Maar het belangrijkste is dat deze UnWasted-producten uitermate geschikt zijn voor de grond-, weg- en waterbouw. Denk aan parkbankjes, vlonderpaden, grondkeringen en walbeschoeiing.’ 

De voordelen zijn evident, vervolgt Folmer. ‘Of het nu gaat om vervuilde voedselverpakkingen, afgedankte sneakers of met zand verontreinigd landbouwplastic: de UnWastor verwerkt het allemaal. Het materiaal hoeft vooraf niet verkleind, gesorteerd of gewassen te worden. Dit reduceert de energievoetafdruk aanzienlijk in vergelijking met traditionele recyclingmethoden. Bovendien zijn de eindproducten volledig recyclebaar, wat de cirkel rond maakt.’ 

Down Under 

Een ‘coole’ machine dus. En dat met dank aan uitvinders uit het immer warme Down Under. ‘Het bedrijf PlasTech Recycling Limited had het eerste prototype van de mixer-melter ruim 10 jaar geleden al gebouwd’, verklaart Folmer. ‘Maar de Australische markt was destijds nog niet klaar voor deze vorm van recycling. Ik werd gevraagd om de mogelijkheden in Nederland te onderzoeken.’ 

‘We moesten de machine aanpassen aan het Nederlandse klimaat’

Michel Walstock

Folmer, die al jaren actief is in de recyclingindustrie, was aanvankelijk sceptisch. ‘Maar toen ik de machine in werking zag, was ik overtuigd. Hij deed gewoon wat was beloofd.’ Samen met Michel Walstock, de huidige CFO van UPPACT, besloot hij de technologie naar Nederland te halen. In juni vorig jaar arriveerde het prototype in een container in de Eemshaven. 

Het technische proces verliep nagenoeg direct vlekkeloos, al waren er kleine aanpassingen nodig voor het Nederlandse klimaat. ‘Het is hier koeler en vochtiger dan in Australië’, vertelt Walstock. ‘We moesten de machine beter afschermen tegen tocht en vocht. Ook leerden we dat als we het mengsel te snel lieten afkoelen, de machine kon vastlopen door stollend plastic.’ 

4 miljoen kilo 

Sinds begin dit jaar is de demo-machine operationeel maar nog (net) niet op full speed. ‘De ambitie is om eind 2026 op een jaarvolume van 4 miljoen kilogram UnWasted te zitten,’ aldus Walstock. In de toekomst wil het team ook andere productvormen ontwikkelen, zoals bijvoorbeeld plaatmateriaal. ‘Daarvoor zullen we de technologie verder gaan ontwikkelen en finetunen.’ 

Op dit moment komt de verkoop van de gemaakte bouwmaterialen goed op gang. De hoop op verdere groei is dan ook gegrond. Maar hoe zal UPPACT er over 10 jaar bij staan? Staan er dan tientallen UnWastors verspreid over Europa bij lokale afvalverwerkers? ‘Dat zou zomaar kunnen’, antwoord Walstock. ‘Wij zijn ervan overtuigd dat deze technologie een sleutelrol kan spelen in het oplossen van het Europese afvalprobleem.’