Een start-up die verandering wil brengen in de hegemonie van de fossiele sector. Duurzame methanol wil omzetten in olefines om de plastics-sector te vergroenen. De voordelen ziet van co-siting bij een grote speler in de logistiek en tankopslag.  

Oh, dat gaat natuurlijk over het project dat Vioneo in Antwerpen wilde realiseren, maar dat ze alsnog in China gaan doen, toch? Integendeel: hoewel het project van Blue Circle Olefins veel parallellen vertoont met de plannen van de Deense nieuwkomer, moet een aantal wezenlijke verschillen ervoor zorgen dat Rotterdam wél de eerste Europese MTO-fabriek zal huisvesten. Reinier Grimbergen, CTO en mede-oprichter van Blue Circle Olefins, en Paul Diepen, VP Commercial leggen uit waarom hun initiatief een grote kans van slagen heeft.  

Afvalstromen  

Om de chemische industrie circulair en ‘net zero’ te maken, zijn maar een paar routes voor handen, begint Grimbergen. ‘Je kunt denken aan een keten gebaseerd op bio-ethanol uit plantaardige suikers, pyrolyse-olie of recycling. Maar deze kunnen slechts voorzien in een klein deel van de toekomstige vraag. Wij denken dat hernieuwbare methanol, geproduceerd uit verschillende afvalstromen de meeste kans maakt.’ Groene methanol was de afgelopen jaren in opkomst, maar met name als brandstof, bijvoorbeeld voor de scheepvaart. Grimbergen: ‘Maar waarom zouden we dit niet gebruiken als grondstof in plaats van als brandstof?’  

Geen spoiler 

Het omzetten van methanol in olefines, MTO (methanol to olefins) is een bekend proces, dat met name in China wordt toegepast. Daar wordt methanol gemaakt door kolen te vergassen. ‘China heeft geïnvesteerd in deze route om haar strategische onafhankelijkheid te vergroten. Het land heeft immers geen eigen aardolie- of aardgasvoorraad.’ Een groot nadeel van deze route is dat de kolenvergassing ervoor zorgt dat de CO₂ -emissie veel hoger is dan wanneer propeen en etheen worden geproduceerd uit aardolie. Maar door hernieuwbare methanol te gebruiken als grondstof, bestaat dat probleem niet, aldus Grimbergen.  

Maar de lokale beschikbaarheid van hernieuwbare methanol is nou juist één van de redenen waarom Vioneo besloot om haar project verder in China te ontwikkelen. ‘Vioneo heeft daar wel gelijk in. Er zijn momenteel wereldwijd 277 projecten voor hernieuwbare methanol in ontwikkeling, waarvan er rond de 130 in China zijn. En daarbij is het gewoon veel goedkoper om in China te produceren. Maar wij zien de aanvoer van methanol niet als spoiler. Rotterdam is dé methanolhaven van de wereld, met een jaarlijkse doorvoer van vier miljoen ton.’ In 2030 heeft de Blue Circle Olefins een methanolbehoefte van 500 kton. ‘De verwachting is dat de wereldproductie van duurzame methanol oploopt tot 59 miljoen ton in 2031. We hebben inmiddels al intentieverklaringen getekend met diverse methanolproducenten zowel in Nederland als daarbuiten.’ 

‘De plastics-producenten moeten hun productie vergroenen. Het is met de groeiende emissies niet houdbaar om PP, PE en PVC uit fossiele grondstoffen te blijven maken.’

Reinier Grimbergen, Blue Circle Olefins 

Vraag stimuleren 

Blue Circle Olefins kiest ervoor om zich dicht bij de afnemer te vestigen, vertelt Diepen. ‘Het verschil met Vioneo is ook dat wij geen plastic maken, maar alleen de grondstoffen daarvoor.’ In Europa zijn veel producenten van polymeren gevestigd, die potentieel afnemer zijn van de duurzamere etheen en propeen.  

Etheen kan via de ARG-leiding naar Antwerpen en het Ruhrgebied worden vervoerd. Propeen is goed per binnenschip te vervoeren. ‘De plastics-producenten moeten hun productie vergroenen. Het is met de groeiende emissies niet houdbaar om PP, PE en PVC uit fossiele grondstoffen te blijven maken.’ Grimbergen rekent voor dat de CO₂ -uitstoot over de hele levenscyclus van 1 kg aardolie gebaseerde plastics op 5 kg CO₂ -equivalent uitkomt. Als de wereldwijde plastic-productie in 2050 oploopt tot 1,2 Gton per jaar komt dat neer op 6 Gton CO₂ -uitstoot.  

Om de circulariteitsdoelstellingen te halen, moet de vraag naar duurzamere producten gestimuleerd worden. Het emissiehandelssysteem werkt volgens Grimbergen maar gedeeltelijk. Voor plastics pleit hij voor een bijmengverplichting zoals die geldt voor biobrandstoffen. Met de Europese Industrial Accelerator Act  (IAA) en de Packaging and packaging waste regulation  (PPWR) komt vraagcreatie dichterbij. De IAA schrijft voor dat overheden de voorkeur moeten geven aan Europese producten en producten met een lage CO₂ -emissie. En in de PPWR staat onder andere dat het gebruik van ‘virgin’ materiaal in verpakkingen omlaag moet. Diepen ziet dat plasticsproducenten een schaarste aan hernieuwbare grondstoffen verwachten en daar speelt Blue Circle Olefins op in. ‘We hebben al een concrete afnameovereenkomst gesloten met Ducor Petrochemicals voor de levering van propeen voor hun PP-productie.’  

Laag risico 

Grimbergen en Diepen denken dat er te vaak gezocht wordt naar technische innovaties, terwijl er met bestaande technologie veel mogelijk is. ‘Er zijn allerlei subsidies beschikbaar voor nieuwe dingetjes, maar daarmee schiet je niet de olifant’, zegt Grimbergen, ’Venture capital firma’s richten zich op hoog risico-investeringen en willen intellectueel eigendom zien. Wij hebben geen patenten voor ons proces en het risico is laag. Dat maakte het voor ons wel moeilijk om de financiering rond te krijgen.’  

‘We hebben al een concrete afnameovereenkomst gesloten met Ducor Petrochemicals voor de levering van propeen voor hun PP-productie’

Paul Diepen, Blue Circle Olefins 

Het is overigens wel nieuw dat de installaties volledig elektrisch worden. ‘Het mooie van het MTO-proces is dat het exotherm is. Dat betekent dat we de warmte die vrijkomt bij de reactie kunnen gebruiken voor de scheidingsprocessen.’ Daardoor kan de benodigde elektrische aansluiting minder zwaar worden. Dat is ook wel een aandachtspunt. ‘De elektrificatie wordt niet beperkt door de techniek, maar door beschikbare netcapaciteit.’ Om de CAPEX, capital expenditures, laag te houden, sloot Blue Circle Olefins een co-siting overeenkomst met op- en overslagbedrijf Chane. ‘We kunnen hier gebruik maken van de opslagfaciliteiten. Ook heeft Chane alle infrastructuur zoals aanlegsteigers, jetties enzovoorts.’  

Momenteel zit het project in de Pre-FEED engineering en permitting  fase. Die duurt tot eind 2026. ‘In het vierde kwartaal van dit jaar willen we de financiering voor de volgende fase rond hebben om verder te kunnen gaan met de FEED engineering die nodig is voor FID [final investment decision, red].’ In de tweede helft van 2027 denkt het bedrijf een investeringsbeslissing te kunnen nemen en in 2030 is dan de opstart van de productie gepland.