De huisarts had het als eerste door. Jaren geleden al zat hij tegenover patiënten die niet ziek waren, maar gewapend. Niet met koorts of een gebroken arm, maar met uitgeprinte pagina’s van Google. Diagnoses inbegrepen, zeldzame aandoeningen uit obscure valleitjes keurig meegedacht, behandeling alvast voorgesteld. Inmiddels hangt er een bordje. Google is geen dokter. 

De advocaat volgde. Daar kwamen geen cliënten meer binnen met een verhaal, maar met een betoog. Juridisch dichtgetimmerd, inclusief subsidiaire standpunten en proportionaliteitstoetsen. Niet geschreven, maar gegenereerd. De advocaat knikt, herschikt, nuanceert en factureert. 

Nu is de chemie aan de beurt. 

De chemicus dacht dat hij begreep wat hij deed. Dat denken zat in zoeken, combineren, optimaliseren. In werkelijkheid zat het in herhalen. Zolang niemand sneller kon herhalen, leek dat inzicht.  

Toen kwamen AI en robotica. 

AI leest alles wat jij overslaat en rekent alles wat jij niet overziet. De robot voert uit zonder twijfel. Waar de chemicus nog bezig is met zijn tweede iteratie, is het systeem al klaar met zijn duizendste. Niet beter. Alleen vollediger. Dat volstaat. 

We zagen een jonge chemicus een syntheseroute presenteren. Zes stappen, twee beschermgroepen, een enantioselectiviteit die indrukwekkender was dan hij ooit in een reactor wordt. Tot iemand vroeg waarom deze route was gekozen. Hij keek niet naar de reactie. Hij keek naar zijn scherm. Daar stond het antwoord al. 

En precies daar verschuift het vak. Niet in wat er gemaakt wordt, maar in wie nog kan beoordelen wat er gemaakt is. Want een route kan kloppen en toch nergens werken. Data kan overtuigen en toch niets zeggen. Een experiment kan slagen zonder dat iemand begrijpt waarom. 

De chemicus blijft alleen nog bestaan op het moment dat alles klopt en hij besluit dat het niet klopt. Niet omdat hij het kan bewijzen, maar omdat hij ziet waar het model ophoudt en het verhaal begint. 

De chemicus verdwijnt niet. Hij wordt vervangen door degene die nog durft te oordelen wanneer alles klopt.