Hij was de eerste die de porositeit van metaalcomplexen ontdekte in wat later Metal Organic Frameworks (MOF’s) werden genoemd: Susumu Kitagawa, een van de drie Nobelprijswinnaars van 2025. Dit jaar treedt hij op als plenaire spreker op het tiende EuChemS Chemistry Congress in Antwerpen.

Wat duidelijk wordt uit zijn interview met het Nobelprijscomité, is dat hoogleraar Kitagawa uit een stimulerende omgeving komt. Bij Kyoto University heerst een sterke motivatie om te creëren, zowel als het gaat om materialen als om kennis. De eerdere laureaten van de Nobelprijs voor Scheikunde Kenichi Fukui (1981) en Akira Yoshino (2019) zijn van invloed op Kitagawa’s werk en mentaliteit geweest. Hij beschrijft Fukui als zijn academische grootvader en Yoshino was zijn senior op hetzelfde laboratorium.

Susumu Kitagawa

Susumu Kitagawa

Beeld: Niklas Elmehed © Nobel Prize Outreach

Daarbij komt natuurlijk ook hard werken. ‘This is the mind of the Japanese researcher: never switch off the light, even at night’, zegt Kitagawa in het interview. Hij liep voorop in de functionele chemie van de MOF’s en ontdekte daarnaast flexibele MOF’s. Het werk van de Director of the Institute for Integrated Cell-Material Sciences (iCeMS) heeft de basis die door laureaat Richard Robson was gelegd uitgebreid en fundamenteel onderbouwd, wat uiteindelijk heeft geleid tot innovaties die nu al breed worden toegepast in de industrie, zo meldden we na de bekendmaking van de laureaten vorig jaar.

In zijn Nobelprijslezing geeft Kitagawa aan dat we aan de vooravond van een nieuwe periode staan: de gas age. Na de inzet van het ‘zwarte goud’ – de olie-industrie – maken de poreuze MOF’s het mogelijk om ‘air gold’ te gebruiken. De lucht die we inademen zit natuurlijk vol met koolstof, stikstof, zuurstof en waterstof, aldus Kitagawa. ‘Zelfs in kleine landen is lucht gelijk verdeeld.’ Ook haalt hij Chuang Tzu aan, een Chinese filosoof, die twee kernideeën in Kitagawa’s onderzoek vorm gaf: het ‘nut van het onnuttige’ – dat wil zeggen: het nuttig gebruiken van lucht (‘niets’) en de ruimte in MOF’s (ook ‘niets’) – en ‘Live by use of mist’. Mist bevat water en lucht: alles wat je nodig hebt. En MOF’s brengen het potentieel daarvan aan het licht.

Wil je Kitagawa in levende lijve zien, registreer je dan voor het EuChemS Chemistry Congress in Antwerpen deze zomer. Early bird-registraties en een voorlopig programma zijn te vinden op de website.