Aangeslagen sporozoïeten onder de microscoop

Voor het eerst is een malariavaccin bedacht dat een grote meerderheid van de gevaccineerden inderdaad beschermt. Als je de dosis maar hoog genoeg kiest, melden Amerikaanse onderzoekers op de website van Science.

Het is lang niet de eerste poging om een malariavaccin te maken, maar tot nu toe mocht men blij zijn als de helft van de gevaccineerden er iets aan had.

Het nieuwe vaccin is ontwikkeld door biotechbedrijf Sanaria. Tijdens de zojuist afgeronde eerste fase van de klinische tests kregen vrijwilligers een wisselend aantal injecties. Daarna werden ze op een gecontroleerde manier geïnfecteerd met malaria, en wel dusdanig dat een eventuele besmetting eenvoudig weer was te verhelpen met een chloroquinekuur.

Uit de resultaten valt op te maken dat het vaccin werkt, mits je er veel van toedient. Van de 6 vrijwilligers die elk 5 injecties kregen met de hoogste concentratie vaccin, liep er niet één malaria op. Van de 9 mensen die 4 van die injecties kregen, werden er 3 ziek. In lagere concentraties hielp het vaccin eigenlijk in het geheel niet.

Daarbij bleek het vaccin niet te leiden tot serieuze bijwerkingen. Wel werd één persoon ziek van de chloroquine. Een ander bleek darmkanker te hebben, maar het is zo goed als uitgesloten dat dat iets met de proef te maken had.

Het vaccin is gebaseerd op zogeheten sporozoïeten van de malariaparasiet Plasmodium falciparum. Dat is de vorm van de parasiet zoals hij bij het steken uit de mug komt. Het idee is dan om de sporozoïeten van tevoren te bestralen zodat ze wel blijven leven maar zich niet meer kunnen voortplanten. Dat heeft het menselijk afweersysteem de kans om er in alle rust antilichamen tegen te ontwikkelen.

Voor de volledigheid: de maximale dosis tijdens de huidige test bevatte135.000 sporozoïeten.

Dat deze aanpak in principe werkt, werd 40 jaar geleden al aangetoond. Alleen liet men toen de sporozoïeten in de muggen zitten. En ook toen bleek de benodigde dosis erg hoog: voor bescherming tegen malaria waren minstens 1.000 muggenbeten per persoon nodig, wat niet echt praktisch was.

Sanaria-ceo Stephen Hoffman denkt dat het nog 3 tot 5 jaar duurt eer hij het vaccin op de markt kan brengen.

bron: Science, BBC News

Onderwerpen