‘Eigenlijk groeien we onze cellen momenteel op anabolen’, zegt oprichter en chief technology officer van SBMatrices Paul Kouwer, tevens universitair hoofddocent synthetische organische chemie aan de Radboud Universiteit. Hij heeft het over Matrigel, momenteel dé gouden standaard voor 3D celgroei; een markt waar jaarlijks €1,5 miljard in omgaat.

Maar ideaal is het spul niet. Matrigel bestaat uit basaal-membraanmatrix en wordt gewonnen uit muissarcoma’s. ‘Je zit dus met een tumoromgeving die de celgroei enorm aanzwengelt’, verklaart Kouwer. ‘Dat is natuurlijk fijn als je niet weken wilt wachten op je beoogde cellen, maar het bootst niet een normale lichaamsomgeving na.’

En dat is niet het enige minpunt. Want naast dat het kweken uit muizentumoren niet bepaald diervriendelijk en duurzaam is, kan de variatie per muis en daarmee per batch ook enorm groot zijn. ‘Dus je moet steeds kalibreren om betrouwbare resultaten te verkrijgen. Last but not least, je kunt niet bijvoorbeeld een organoïde laten groeien in een muistumor en vervolgens in mensen implanteren.’

Dus is er behoefte aan een alternatief celgroei-materiaal. En dat is wat SBMatrices nu biedt met een volledig synthetische hydrogel, die ook nog eens erg gebruiksvriendelijk is. ‘Je doet je cellen in de polyisocyanide (PIC)-oplossing op lage temperatuur’, legt Kouwer uit. ‘Daarna verwarm je het mengsel en je hebt een instant gel. En als je je cellen er na verloop van tijd weer uit wilt halen, dan koel je het geheel gewoon weer naar 5 °C en dan verdwijnt de gel.’

Glycolstaarten

Die bijzondere manier van gelvorming werd in 2009 ontdekt, maar vanuit een heel andere invalshoek. ‘Dat was tijdens een project waarin we elektro-optische actieve polyisocyanides probeerden toe te passen in waardepapieren’, vertelt Kouwer. ‘Daarvoor was het nodig de polymeren in water te krijgen, maar dat lukte niet goed. Postdoc Mathieu Koepf kwam op het idee om er glycolstaarten op te zetten. En toen bleek opeens die bijzondere hydrogel te ontstaan.’

Vervolgens besloten Kouwer, Koepf en collega’s het goedje en diens opvallende fysisch-chemische eigenschappen verder te onderzoeken. Dat leidde in 2013 tot een publicatie in Nature. ‘Onze PIC-gel bleek het eerste ontdekte synthetische materiaal dat zich zo gedraagt.’

Jaren later begon bij Kouwer steeds meer het besef te groeien dat het materiaal heel geschikt was voor celgroei. ‘We spraken met celbiologen en ontdekten de nadelen van Matrigel. Toen realiseerde ik me dat onze PIC-gel het verschil zou kunnen maken. Bijvoorbeeld voor in vitro -ziektemodellen, voor kankeronderzoek en voor geneesmiddelscreening.’

Organoïden

Dankzij succesvolle in vitro -resultaten kreeg het team steeds meer aanvragen van collega-onderzoekers voor samples. Kouwer: ‘Toen dacht ik: ik kan wel steeds een promovendus voor de zoveelste keer vragen een monster te maken, maar dat kost diegene natuurlijk tijd en energie. En als we serieus Matrigel willen gaan vervangen als dé matrix voor 3D-celgroei, dan moeten we dat vanuit een start-up gaan doen.’

Zo gezegd, zo gedaan. Kouwer zocht en vond de hulp van business -expert Sander Claus. ‘Via OostNL, dat startende ondernemers in Gelderland en Overijssel vooruithelpt, werd ik voorgesteld aan Paul’, vertelt Claus. ‘Ik raakte geïnspireerd door zijn verhaal en samen richtten we in november 2024 SBMatrices op.’ De belangrijkste PIC-gel, Fybrix, is inmiddels gevalideerd in vele labs.

Eén van de gels wordt onder meer gebruikt door moleculair geneticus en kankeronderzoeker Hans Clevers van het Hubrecht Instituut in Utrecht (zie ook C2W | Mens & Molecule 9, 2025). Clevers geldt als de grondlegger van de organoïde-technologie. ‘We hebben bepaalde bacterie-eiwitten uit zijn lab op de PIC’s gezet’, zegt Kouwer. ‘Daardoor groeien de cellen in de gel wel maar ze differentiëren niet en blijven daarmee in goede staat voor organoïdevorming. We krijgen enthousiaste feedback hierover.’

Consistent en schaalbaar

Fybrix kan voor verschillende onderzoeken specifiek worden afgestemd, legt Kouwer uit. ‘Voor bijvoorbeeld levercellen zul je sterke collageensignalen nodig hebben. Zo leveren we geen one-size-fits-all -gel, maar een platform dat meegroeit met de toepassing.’

Het product is klaar voor de commerciële lancering, maar daar gaat nog even wat tijd overheen. Het team is nu de nodige licenties aan het afronden. Dat SBMatrices een goede toekomst tegemoet gaat, lijkt wel zeker, aldus Claus. ‘Onderzoek naar regeneratieve geneeskunde en personalized medicine groeit momenteel explosief. De vraag naar reproduceerbare, dierproefvrije 3D-celcultuuroplossingen neemt snel toe. Het potentieel is dus enorm.’

Maar spannend is het wel, vervolgt hij. ‘Wij bestaan nu uit een team van drie en zijn nog een kleine speler. SBMatrices moet opboksen tegen de grote Matrigel-producenten. Maar juist daar ligt ook onze kans. Fybrix biedt iets wat zij niet kunnen maar waar wel behoefte aan is: een volledig synthetische, consistente én schaalbare oplossing voor 3D-celgroei en organoïdes. Wij zijn ervan overtuigd dat dit de nieuwe gouden standaard kan worden, en dat we daarmee een serieuze plek in deze markt gaan veroveren.’